W dniu 13 marca 2026 r. Sejm uchwalił ustawę wprowadzającą do polskiego porządku prawnego rozwód pozasądowy, a 16 marca 2026 r. została ona przekazana do Senatu. Projekt zakłada, że w określonych przypadkach rozwiązanie małżeństwa będzie mogło nastąpić przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, bez prowadzenia klasycznego postępowania rozwodowego przed sądem.    Nowy tryb zostanie określony poprzez wprowadzenie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: Ustawa) art. 581 –58. Nie będzie jednak dostępny dla wszystkich. Skorzystają z niego wyłącznie małżonkowie, między którymi nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, pozostający w małżeństwie co najmniej rok, niemający wspólnych małoletnich dzieci ani dzieci poczętych, lecz jeszcze nieurodzonych.    Dodatkowo między stronami nie może toczyć się sprawa o rozwód, separację ani o unieważnienie małżeństwa. Ustawa przewiduje też, że z tej procedury będą mogli skorzystać małżonkowie, których akt małżeństwa znajduje się w rejestrze stanu cywilnego i którzy są obywatelami polskimi albo — przy braku wspólnego obywatelstwa — mają miejsce zamieszkania w Polsce.

Wprowadzona procedura ma być dwuetapowa. Najpierw małżonkowie złożą pisemne zapewnienia potwierdzające spełnienie ustawowych przesłanek. Następnie, po upływie co najmniej miesiąca, będą oni mogli złożyć właściwe oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa. Ustawodawca przewidział również, że pisemne zapewnienia będą ważne przez sześć miesięcy. Co ważne, małżonkowie mają zostać pouczeni nie tylko o skutkach rozwodu, ale także o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń oraz o możliwości skorzystania ze wsparcia w kryzysie małżeńskim.    Warto też podkreślić, że kierownik urzędu stanu cywilnego nie będzie tu pełnił wyłącznie roli technicznej. Ustawa wyraźnie nakłada na niego obowiązek weryfikacji przesłanek rozwodu pozasądowego. Jeżeli wystąpi jakakolwiek z wymienionych we wprowadzonym przepisie przeszkoda wyłączająca zastosowanie tego trybu, kierownik USC odmówi przyjęcia zapewnień albo oświadczeń, a małżonkowie otrzymają informację o przyczynach odmowy i możliwości dochodzenia rozwodu przed sądem.  Skutek prawny rozwodu ma powstać z chwilą złożenia przez małżonków oświadczeń o rozwiązaniu małżeństwa w obecności kierownika USC, przy czym konieczne będzie jeszcze dołączenie wzmianki dodatkowej do aktu małżeństwa. Po takim rozwodzie do małżonków mają być stosowane przepisy jak do osób rozwiedzionych, a ustawodawca z góry przyjmuje, że będą to skutki takie, jak przy rozwodzie bez orzekania o winie. Ustawa przewiduje też możliwość zakwestionowania rozwodu pozasądowego w sądzie, m.in. w razie wad oświadczenia woli, działania pod wpływem groźby lub ujawnienia, że małżonkowie mieli wspólne małoletnie dzieci albo dziecko poczęte.

Projekt reguluje również kwestie praktyczne. Za przyjęcie zapewnień i za przyjęcie oświadczeń o rozwiązaniu małżeństwa przewidziano opłatę po 300 zł. Jednocześnie małżonek, który zmienił nazwisko po ślubie, będzie mógł w przypadku rozwodu pozasądowego złożyć oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska niezwłocznie po złożeniu oświadczeń rozwodowych. Zgodnie z uchwalonym tekstem nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.    Z praktycznego punktu widzenia jest to rozwiązanie, które może realnie odciążyć sądy, ale tylko w wąskiej grupie spraw — tam, gdzie między małżonkami nie ma sporu co do winy, i nie ma dzieci wymagających ochrony sądowej i nie zachodzi potrzeba rozstrzygania dodatkowych kwestii rodzinnych. Jest to nowy, uproszczony tryb dla spraw bezspornych niż alternatywa dla klasycznego rozwodu w szerszym znaczeniu.