7-8
2018
lipiec-sierpień
W następnym numerze
Prenumerata
Miesięcznik Palestra
Orzecznictwo Izby Karnej i Izby Wojskowej Sšdu Najwyższego
Rocznik OSN w sprawach karnych
Kontakt
Kolegium
www.palestra.pl sobota, 19 stycznia 2019
*artykuł


 Palestra 1-2/2008


ADAM REDZIK, dr, adiunkt UKSW (Warszawa)

„Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” w latach 1921-1939 (5)

Uniwersytet Poznański (dalej: UP), powstały w 1919 r. jako „Wszechnica Piastowska”, dość szybko potrafił zapisać się trwale na mapie nauki polskiej. Wydział Prawno-Ekonomiczny tej uczelni, mozolnie budowany przez przybyłego z Uniwersytetu Lwowskiego prof. Antoniego Peretiatkowicza , który zaprosił do współpracy kilku uczonych ze Lwowa i Krakowa oraz wykorzystał miejscowych jurystów, stał się wkrótce silnym ośrodkiem myśli jurydycznej i ekonomicznej. Profesor Peretiatkowicz, który okazał się jedną z najbardziej zasłużonych postaci w dziejach poznańskiej uczelni, a szczególnie fakultetu prawniczego, zapisał się też trwale w historii polskiego czasopiśmiennictwa prawniczego okresu Drugiej Rzeczypospolitej jako twórca i redaktor „Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego” – pisma założonego w 1921 r., które szybko stało się jednym z najznakomitszych pism prawniczych w kraju.
Pierwszy zeszyt „Ruchu Prawniczego i Ekonomicznego” (pod taką nazwą czasopismo ukazywało się do 1925 r.) wydrukowany został w 1921 r. jako „Organ Wydziału Prawno-Ekonomicznego Uniwersytetu Poznańskiego, Towarzystwa Przyjaciół Nauk i Towarzystwa Prawniczego i Ekonomicznego” w Poznaniu . W skład Komitetu Redakcyjnego weszło 38 znanych w środowisku poznańskim prawników, w tym wykładowcy Wydziału Prawno-Ekonomicznego UP, członkowie ww. towarzystw, a także szanowani sędziowie i adwokaci . Kierownikiem działu prawniczego był redaktor naczelny prof. Peretiatkowicz , kierownikiem działu ekonomicznego – dr Stefan Rosiński , a jako sekretarka biura redakcji pracowała mgr Maria Zakrzewska . Redakcja kwartalnika znajdowała się na zamku poznańskim, który w części użytkowany był przez Wydział Prawno-Ekonomiczny UP. W kolejnych latach skład redakcji ulegał zmianom , ale redaktor naczelny i siedziba pisma pozostały stałe do wybuchu II wojny światowej.


[Antoni Peretiatkowicz, twórca i redaktor naczelny RPEiS w latach 1921-1939]

W roczniku pierwszym ukazały się rozprawy Tadeusza Adamczewskiego, Jana Bossowskiego, Tadeusza Brzeskiego, Władysława Maliniaka, Marcina Nadobnika, Jana Namitkiewicza i Stanisława Starzyńskiego. Zamieszczono też obszerny przegląd piśmiennictwa zawierający kilkadziesiąt recenzji i sprawozdań w podziale na działy: prawniczy i ekonomiczny. Następną wyodrębnioną cyframi rzymskimi częścią [po „Rozprawach” (I) i „Przeglądzie piśmiennictwa” (II)] był przegląd prawodawstwa (III) – według podziału na: prawo konstytucyjne, prawo administracyjne, prawo skarbowe, prawo i proces karny, prawo cywilne, handlowe i procesowe oraz zobowiązania międzynarodowe Polski. Część IV to „Przegląd orzecznictwa” (od 1925 r. – „Przegląd sądowy”) , część V – kronika ekonomiczna (zawierająca przegląd wydarzeń z zakresu szeroko rozumianej gospodarki), część VI – Miscellanea (zawierająca zapowiedzi ważnych wydarzeń w życiu prawnictwa polskiego i informacje go dotyczące, oraz wspomnienia o zmarłych uczonych). Jako część VII pojawił się przegląd czasopism prawniczych, ale nie był on stałym elementem RPEiS.


[Strona tytułowa pierwszego zeszytu Ruchu Prawniczego i Ekonomicznego] 

Ów bardzo przejrzysty układ „Ruchu” był z czasem wzbogacany i ulegał pewnym niewielkim korektom. Pierwsza część, nazywana do 1924 r. „Rozprawy”, a od 1925 r. „Artykuły” posiadała odrębną numerację od pozostałych. Strony w owej części zaczęto w 1926 r. oznaczać cyframi rzymskimi, a po roku wprowadzono ponownie numerację cyframi arabskimi, ale z gwiazdką (*), co wyraźnie miało je odróżnić od pozostałej części czasopisma. W 1925 r.,
wraz ze zmianą nazwy na „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, pojawił się „Dział socjologiczny” , pięć lat później utworzono „Dział samorządowy” , a w roku 1935 „Dział nauk handlowych” . Wypada też odnotować, że do 1930 r. część zawierająca artykuły nie była podzielona tematycznie, ale publikowano według nazwisk autorów (w kolejności alfabetycznej). W 1930 r. wprowadzono podział tekstów według tematyki, mimo iż wyraźnie tego nie odróżniano.
Nie można nie zauważyć, że w 1925 r. RPEiS rozpoczął publikowanie fotografii wybitnych polskich jurystów wraz z krótkimi informacjami biograficznymi w serii „Album Prawników Polskich”. Pierwsza fotografia, przedstawiająca profesora UJ Franciszka Xawerego Fiericha, prezydenta Komisji Kodyfikacyjnej RP, ukazała się w zeszycie 3 z 1925 r., druga z zeszytu 4 z 1925 r. przedstawiała profesora Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (dalej: UJK) Oswalda Balzera. Od numeru 1 z 1926 r. obok „Albumu Prawników Polskich” rozpoczęto publikowanie „Albumu Ekonomistów i Statystyków Polskich” (jako pierwszą zamieszczono fotografię prof. UJK Stanisława Głąbińskiego) oraz „Albumu Socjologów Polskich” (jako pierwszą zamieszczono fotografię prof. UW Ludwika Krzywickiego). Do 1939 r. opublikowanych zostało 56 fotografii prawników, 48 – ekonomistów i statystyków oraz 10 – socjologów (zob. w załączniku do artykułu). Stanowią dziś one znakomite źródło informacji o najwybitniejszych polskich jurystach, ekonomistach, statystykach i socjologach, choć zapewne istnieją pewne pominięcia .
Już pierwszy rok wydawniczy pozwalał przypuszczać, że pismo ma wysokie aspiracje i nie będzie się ograniczać do środowiska lokalnego ani tematyką, ani też doborem autorów. Drugi rok przynosi cenne opracowania Leopolda Caro, Stefana Glasera, Stanisława Głąbińskiego, Stanisława Gołąba, Tadeusza Hilarowicza, Władysława Leopolda Jaworskiego, Kazimierza Kumanieckiego, Jana Lewińskiego, Juliusza Makarewicza, Aleksandra Mogilnickiego, Antoniego Peretiatkowicza, Emila Stanisława Rappaporta, Adolfa Suligowskiego, Antoniego Szymańskiego, Antoniego Wereszczyńskiego i innych – śmietanki polskiego świata jurydycznego. W kolejnych latach do gremium znakomitych autorów dołączyli m.in.: Maurycy Allerhand, Leon Babiński, Artur Benis, Tadeusz Bigo, Franciszek Bossowski, Józef Jan Bossowski, Tadeusz Brzeski, Stanisław Bukowiecki, Adam Chełmoński, Ludwik Cichowicz, Zygmunt Cybichowski, Ignacy Czuma, Zofia Daszyńska-Golińska, Antoni Deryng, Ludwik Dworzak, Edward Dubanowicz, Ludwik Ehrlich, Hipolit Gliwic, Józef Górski, Stanisław Grabski, Władysław Grabski, Aleksander Jackowski, Janusz Jamontt, Stanisław Kasznica, Wacław Komarnicki, Henryk Konic, Ignacy Koschembahr-Łyskowski, Adam Krzyżanowski, Stanisław Kutrzeba, Feliks Lachs, Jan Jakub Litauer, Roman Longchamps de Berier, Tomasz Lulek, Julian Makowski, Wacław Makowski, Jerzy Michalski, Aleksander Mogilnicki, Alfred Ohanowicz, Wiktor Ormicki, Zbigniew Pazdro, Jan Piekałkiewicz, Kazimierz Przybyłowski, Szymon Rundstein, Maciej Starzewski, Bronisław Stelmachowski, Edward Taylor, Bohdan Wasiutyński, Leon Waściszewski, Eugeniusz Waśkowski, Władysław Wolter, Bronisław Wróblewski, Marian Zimmermann, Czesław Znamierowski, Fryderyk Zoll i wielu innych.
Niemal wszystkie znaczące postaci polskiego międzywojennego świata prawniczego publikowały na łamach poznańskiego periodyku, a jeśli nie, to pojawiły się recenzje ich prac lub wspomnienia pośmiertne im poświęcone. Tak szerokie spektrum autorów i podejmowane ważne inicjatywy wpływały na szeroki odbiór poznańskiego czasopisma w kraju. W ciągu kilku lat zdystansowało ono redagowane z ciągłymi trudnościami krakowskie „Czasopismo Prawnicze i Ekonomiczne”, a dorównało lwowskiemu „Przeglądowi Prawa i Administracji” (z którego prawdopodobnie czerpało wzorce), stając się tym samym jednym z najważniejszych naukowych czasopism prawniczych w Polsce.
Ważnym osiągnięciem redaktora RPEiS prof. Peretiatkowicza było stałe czuwanie nad aktualnością podejmowanych na łamach pisma zagadnień, ale nie stroniono też od historii prawa. Poważne znaczenie miały ankiety przeprowadzane wśród najznakomitszych znawców tematu na temat zagadnień związanych z reformami prawa, w szczególności zaś konstytucji i ordynacji wyborczych.
Pierwsza taka ankieta opublikowana została na łamach RPEiS w 1925 r., a dotyczyła rewizji Konstytucji RP oraz ordynacji wyborczej. Wzięło w niej udział dziesięciu znakomitych prawników i ekonomistów: Stanisław Bukowiecki, Ludwik Ehrlich, Stanisław Głąbiński, Wacław Komarnicki, Ludwik Kulczycki, Wacław Makowski, Antoni Peretiatkowicz, Michał Rostworowski i Stanisław Starzyński. W 1928 r. opublikowano ankietę na temat tego, czy obowiązuje dekret prasowy, w której wypowiedziało się dziewięciu uczonych . Dwa lata później, po raz wtóry podjęto problematykę konstytucji. W sprawie rewizji jej wypowiedzieli się: E. Dubanowicz, W. L. Jaworski, L. Kulczycki, W. Maliniak, A. Peretiatkowicz i S. Starzyński. Ostatnią ankietę przeprowadzono w roku 1938, a wyniki jej opublikowane zostały w zeszycie pierwszym z 1939 r. Dotyczyła reformy ordynacji wyborczej do Sejmu i Senatu, a wzięło w niej udział siedemnastu przedstawicieli życia naukowego i politycznego .
Ostatni przed wojną zeszyt RPEiS, za kwartał trzeci, ukazał się latem 1939 r. Łącznie od 1921 do 1939 r. wydrukowanych zostało 75 zeszytów.
II wojna światowa przerwała działalność czasopisma, a odnowieniu jej nie sprzyjały też czasy reżimu stalinowskiego. Dopiero w 1958 r., dwa lata po śmierci założyciela i redaktora prof. Antoniego Peretiatkowicza, dzięki staraniom środowiska prawniczego Uniwersytetu Poznańskiego, a w szczególności prof. Alfreda Ohanowicza udało się reaktywować „Ruch”. Od tego czasu, choć początkowo (jak w 1921 r.) bez przymiotnika „Socjologiczny”, poznański kwartalnik jest jednym z najważniejszych naukowych czasopism prawniczych w Polsce.


[Strona tytułowa oststniego przedwojennego zeszytu RPEiS z 1939 r.]

W porównaniu z innymi czasopismami prawniczymi z okresu międzywojennego RPEiS nie miał poważnych problemów finansowych. Początkowo wspierany był przez Wydział Nauki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (dalej: Min.WRiOP) oraz Ministerstwo Sprawiedliwości, o czym informowano na stronach tytułowych, ale w kolejnych latach finansowany był prawdopodobnie ze środków własnych. Jedynym redaktorem naczelnym RPEiS był w tym okresie prof. Antoni Peretiatkowicz. Po wznowieniu pisma w 1958 r. kolejnymi redaktorami naczelnymi byli: Alfred Ohanowicz, Zbigniew Radwański, Zygmunt Ziembiński i Maciej Zieliński, a obecnie obowiązki te pełni prof. Teresa Rabska.
W 2006 r. uroczyście obchodzono jubileusz 85-lecia RPEiS . Towarzyszyło temu ukazanie się specjalnego wydania zeszytu 2 RPEiS, w którym znalazły się prace wybitnych polskich uczonych dedykowane poznańskiemu czasopismu. Opublikowane zostało też opracowanie zawierające zestawienie bibliograficzne tekstów, które ukazały się na łamach RPEiS, pt. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1921–2006 . W związku z tym w niniejszej prezentacji ograniczono się do najważniejszych informacji o zwartości RPEiS w okresie międzywojennym oraz o znaczeniu tego periodyku w środowisku.

PRZYPISY:

[1] Antoni Peretiatkowicz oprócz profesury nadzwyczajnej w Uniwersytecie Lwowskim był przez kilka miesięcy 1918–1919 r. wykładowcą powstającego Uniwersytetu Lubelskiego i dziekanem tworzonego Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych. D. Dudek, Antoni Peretiatkowicz (1884–1956) (w:) Profesorowie Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, pod red. A. Dębińskiego, W. Sz. Staszewskiego, M. Wójcik, Lublin 2006, s. 225–232; A. Gulczyński, Antoni Peretiatkowicz. Redaktor naczelny 1921–1939, RPEiS 2006, z. 2, s. 69–72; A. Redzik, Antoni Peretiatkowicz jako profesor Uniwersytetu Lwowskiego (1918–1919), „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2007, t. LIX, z. 1, s. 205–207; Z. K. Nowakowski, W. Sobociński, Peretiatkowicz Antoni (1884–1956), PSB, t. 25, s. 607–610.

[2] W latach 1925–1927 ukazywał się jako „Organ Wydziału Prawno-Ekonomicznego” UP, w latach 1928–1939, jako „Organ Wydziału Prawno-Ekonomicznego Uniwersytetu Poznańskiego i Wyższej Szkoły Handlowej w Poznaniu”. 

[3] W skład pierwszego Komitetu Redakcyjnego wchodzili: dr Tadeusz Adamczewski, ks. prof. Adamski, dr Bądkowski, dr Borowiak, dr Józef J. Bossowski, prof. dr Tadeusz Brzeski, dr Józef Bühn, dr Tadeusz Bujak, prof. dr Jan. S. Bystroń, Ludwik Cichowicz, J. Cholewicki, Stefan Czarnowski, dr Włodzimierz Dbałowski, prof. dr Stefan Glaser, Jakub Glass, J. Kałużniacki, prof. dr Stanisław Kasznica, Rus Kusztelan, dr Ryszard Leżański, prof. dr Zygmunt Lisowski, dr Wiktoryn Mańkowski, prof. dr Marcin Nadobnik, prof. dr Alfred Ohanowicz, dr Romuald Paczkowski, prof. dr Pawłowski, dr Witold Prądzyński, J. Prokopowicz, prof. dr Jan Rutkowski, dr Rudolf Sikorski, dr Jan Sławski, Edmund Sobolewski, dr Józef Sułkowski, dr Szułdrzyński, Jan Szyc, prof. dr Edward Taylor, dr Bohdan Winiarski, dr Zaleski i prof. dr Florian Znaniecki.

[4] Działem prawniczym kierował prof. A. Peretiatkowicz, z wyjątkiem lat 1922–1924, kiedy to za dział ten odpowiadał prof. A. Ohanowicz. 

[5] W ciągu 19 przedwojennych lat działem ekonomicznym kierowali: St. Rosiński, M. Nadobnik,
S. Nowakowski i E. Taylor. 

[6] W pierwszym roku obowiązki sekretarza pełnił S. Rosiński, a w następnych latach, aż do wojny, M. Zakrzewska.

[7] Skład komitetu redakcyjnego uzależniony był częściowo od składu Wydziału Prawno-Ekonomicznego UP oraz towarzystw, których był organem, a od 1928 r. także Wyższej Szkoły Handlowej w Poznaniu. 

[8] Część tę przygotowywał W. Mieszewski.

[9] Kierował nim J. S. Bystroń, a współredagowali: C. Znamierowski, T. Szczurowski i F. Znaniecki.

[10] Kierował nim J. Hubert. 

[11] Kierował nim W. Skalski. 

[12]  Kilku bez wątpienia ważnych prawników pominięto lub nie zdążono uwzględnić, np. Antoni Górski, Kazimierz Przybyłowski, Ludwik Domański, Adam Chełmoński, Bronisław Wróblewski, Wacław Komarnicki i inni.

[13]  Byli to: Z. Cybichowski, W. Czapiński, S. Glaser, W. Komarnicki, L. Kulczycki, A. Peretiatkowicz, Z. Sitnicki, S. Starzyński i B. Stelmachowski.

[14] Stanowiska swe wyrazili: Kazimierz Bartel, Cezary Berezowski, Antoni Deryng, Edward Dubanowicz, Ludwik Ehrlich, Stanisław Głąbiński, Stanisław Grabski, Wacław Komarnicki, ks. Józef Lubelski, Władysław Maliniak, Andrzej Mycielski, Mieczysław Niedziałkowski, Ryszard Piestrzyński, Maciej Rataj, Maciej Starzewski, Stanisław Stroiński oraz Bohdan Winiarski. 

[15]  Z tej okazji, 30 czerwca 2006 r. w Sali Kominkowej Centrum Kultury „Zamek” odbyły się uroczystości jubileuszowe, zorganizowane przez Redakcję RPEiS oraz Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UAM prof. Andrzeja J. Szwarca. Szerzej zob. H. Olszewski, Osiemdziesiąt pięć lat kwartalnika „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. LIX (2007), z. 1, s. 381–382; zob. też (w:) RPEiS 2006, z. 2, w szczególności T. Rabska, Wprowadzenie, s. 5–11 i Z. Radwański, Dział prawniczy (RPEiS), s. 12–33.

[16] Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1921–2006, pod red. T. Rabskiej, Publikacja z okazji 85. rocznicy powstania czasopisma, Poznań 2006, ss. 478.

 

 


Załącznik
Prawnicy, ekonomiści i statystycy oraz socjologowie polscy, których fotografie publikowane były na łamach „Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego” w latach 1925–1939 

ALBUM PRAWNIKÓW POLSKICH (1925–1939)

1. Franciszek Xsawery Fierich (1860–1928), z. 3 (1925)
2. Oswald Balzer (1858–1933), z. 4 (1925)
3. Adolf Suligowski (1849–1932), z. 1 (1926)
4. Ernest Till (1846–1926), z. 2 (1926)
5. Edmund Krzymuski (1852–1928), z. 3 (1926)
6. Henryk Konic (1860–1934), z. 4 (1926)
7. Alfons Parczewski (1849–1933), z. 1 (1927)
8. Władysław Abraham (1860–1941), z. 2 (1927)
9. Fryderyk Zoll (1865–1948), z. 3 (1927)
10. Michał Bobrzyński (1849–1935), z. 4 (1927)
11. Ignacy Koschembahr-Łyskowski (1864–1945), z. 1 (1928)
12. Stanisław Starzyński (1853–1935), z. 2 (1928)
13. Władysław Leopold Jaworski (1865–1930), z. 3 (1928)
14. Leon Petrażycki (1867–1931), z. 4 (1928)
15. Leon Piniński (1857–1938), z. 1 (1929)
16. Michał Rostworowski (1864–1940), z. 2 (1929)
17. Zygmunt Cybichowski (1879–1946), z. 3 (1929)
18. Jakub Glass (1864–1942), z. 4 (1929)
19. Antoni Peretiatkowicz (1884–1956), z. 1 (1930)
20. Eugeniusz Waśkowski (1866–1942), z. 2 (1930)
21. Stanisław Posner (1868–1930), z. 3 (1930)
22. Konrad Dynowski (1862–1930), z. 4 (1930)
23. Stanisław Estreicher (1869–1939), z. 1 (1931)
24. Aleksander Doliński (1866–1930), z. 2 (1931)
25. Marceli Chlamtacz (1865–1947), z. 3 (1931)
26. Stanisław Kutrzeba (1876–1946), z. 4 (1931)
27. Stanisław Bukowiecki (1867–1944), z. 1 (1932)
28. Juliusz Makarewicz (1872–1955), z. 2 (1932)
29. Józef Brzeziński (1854–1932), z. 3 (1932),
30. Jan Jakub Litauer (1873–1949), z. 4 (1932)
31. Wacław Makowski (1880–1942), z. 1 (1933)
32. Ludwik Cichowicz (1857–1940), z. 2 (1933)
33. Maurycy Allerhand (1868–1942), z. 3 (1933)
34. Kazimierz Władysław Kumaniecki (1880–1941), z. 4 (1933)
35. Emil Stanisław Rappaport (1877–1965), z. 1 (1934)
36. Aleksander Jackowski (1869–1949), z. 2 (1934)
37. Franciszek Bossowski (1879–1940), z. 3 (1934)
38. Zbigniew Pazdro (1873–1939), z. 4 (1934)
39. Kamil Stefko (1875–1966), z. 1 (1935)
40. Karol Lutostański (1880–1939), z. 2 (1935)
41. Stanisław Gołąb (1878–1939), z. 4 (1935)
42. Bohdan Wasiutyński (1882–1940), z. 1 (1936)
43. Bronisław Żongołłowicz ks. (1870–1944), z. 2 (1936)
44. Przemysław Dąbkowski (1877–1950), z. 3 (1936)
45. Stefan Ehrenkreutz (1880–1945), z. 4 (1936)
46. Roman Longchamps de Bérier (1883–1941),  z. 1 (1937)
47. Janusz Jamontt (1878–1951), z. 2 (1937)
48. Aleksander Mogilnicki (1875–1956), z. 3 (1937)
49. Abdon Kłodziński (1881–1937), z. 4 (1937)
50. Julian Makowski (1875–1959), z. 1 (1938)
51. Rafał Taubenschlag (1881–1958), z. 2 (1938)
52. Antoni Wereszczyński (1878–1948), z. 3 (1938)
53. Józef Jan Bossowski (1882–1957), z. 4 (1938)
54. Stanisław Wróblewski (1868–1938), z. 1 (1939)
55. Władysław Seyda (1863–1939), z. 2 (1939)
56. Bronisław Stelmachowski (1883–1940), z. 3 (1939) 


ALBUM EKONOMISTÓW I STATYSTYKÓW POLSKICH (1926–1939)

1. Stanisław Głąbiński (1862–1943), z. 1 (1926)
2.  Antoni Kostanecki (1866–1941), z. 2 (1926)
3.  Zofia Daszyńska-Golińska (1866–1934), z. 3 (1926)
4. Adam Krzyżanowski (1873–1963), z. 1 (1927)
5. Jerzy Michalski (1870–1956), z. 1 (1927)
6. Leopold Caro (1864–1939), z. 2 (1927)
7.  Stanisław Grabski (1871–1949), z. 3 (1927)
8. Władysław Grabski (1874–1938), z. 4 (1927)
9. Antoni Szymański ks. (1881–1942), z. 1 (1928)
10. Tadeusz Brzeski (1884–1958), z. 2 (1928)
11. Edward Taylor (1884–1964), z. 3 (1928)
12. Władysław Marian Zawadzki (1885–1939), z. 4 (1928)
13. Jan Dmochowski (1877–1928), z. 1 (1929)
14. Roman Rybarski (1887–1942), z. 2 (1929)
15. Jan Lewiński (1885–1930), z. 3 (1929)
16. Stefan L. Zalewski (1888–1959), z. 4 (1929)
17. Franciszek Bujak (1875–1953), z. 2 (1930)
18. Bolesław Markowski (1862–1936), z. 3 (1930)
19. Feliks Młynarski (1885–1972), z. 4 (1930)
20. Adam Heydel (1893–1941), z. 1 (1931)
21. Jan Rutkowski (1886–1949), z. 2 (1931)
22. Stanisław Wojciechowski (1869–1953), z. 3 (1931)
23. Józef Buzek (1873–1936), z. 4 (1931)
24. Kazimierz Kasperski (1873–1951 ), z. 1 (1932)
25. Artur Benis (1865–1932), z. 2 (1932)
26. Roger Battaglia (1873–1950), z. 3 (1932)
27. Marcin Nadobnik (1883–1953), z. 4 (1932)
28. Aleksander Wóycicki ks. (1878–1954), z. 1 (1933)
29. Tomasz Lulek (1878–1962), z. 2 (1933)
30. Zdzisław Ludkiewicz (1883–1942), z. 3 (1933)
31. Edward Lipiński (1888–1986), z. 4 (1933)
32. Leon Waściszakowski vel Waściszewski (1886–1935), z. 1 (1934)
33. Ignacy Weinfeld (1887–1939), z. 2 (1934)
34. Jerzy Kurnatowski (1874–1934), z. 3 (1934)
35. Ludwik Górski (1894–1945), z. 3 (1934)
36. Mieczysław Witold Gutkowski (1893–1943),  z. 1 (1935)
37. Edward Szturm de Szterm (1885–1962), z. 2 (1935)
38. Hipolit Gliwic (1878–1943), z. 4 (1935)
39. Jan Piekałkiewicz (1892–1943), z. 1 (1936)
40. Ferdynand Zweig (1896–1988), z. 3 (1936)
41. Cezary Łagiewski (1876–1936), z. 4 (1936)
42. Oskar Lange (1904–1965), z. 1 (1937)
43. Aleksander Szczepański (1882–1937), z. 2 (1937)
44. Józef Gieysztor (1865–ok. 1940), z. 3 (1937)
45. Leon Władysław Biegeleisen (1885–po 1939), z. 4 (1937)
46. Jan Telesfor Kostanecki (1902–1937), z. 1 (1938)
47. Tadeusz Grodyński (1888–1958), z. 2 (1938)
48. Stefan Szulc (1881–1956), z. 1 (1939) 


ALBUM SOCJOLOGÓW POLSKICH (1926–1938)

1. Ludwik Krzywicki (1859–1941), z. 1 (1926)
2. Florian Znaniecki (1882–1958), z. 1 (1928)
3. Stefan Czarnowski (1879–1937), z. 1 (1929)
4. Jan Stanisław Bystroń (1892–1964), z. 1 (1931)
5. Bronisław Malinowski (1884–1942), z. 1 (1932)
6. Ludwik Kulczycki (1866–1941), z. 1 (1933)
7. Bolesław Limanowski (1835–1935), z. 1 (1935)
8. Konstanty Srokowski (1878–1935), z. 1 (1936)
9. Józef Chałasiński (1904–1979), z. 1 (1937)
10. Czesław Znamierowski (1889–1967), z. 1 (1938)





(c) copyrights by Palestra.pl, all rights reserved design & powered by: abgstudio.com