7-8
2018
lipiec-sierpień
W następnym numerze
Prenumerata
Miesięcznik Palestra
Orzecznictwo Izby Karnej i Izby Wojskowej Sšdu Najwyższego
Rocznik OSN w sprawach karnych
Kontakt
Kolegium
www.palestra.pl środa, 19 grudnia 2018
*artykuł


 Palestra 5-6/2006


Oprac. Jan Montowski, adwokat, dziekan Izby Adwokackiej w Bydgoszczy /Bydgoszcz/

IZBA BYDGOSKA: Medal „25-lecia podpisania porozumień sierpniowych dla bydgoskiego adwokata. Informacja o egzaminie na aplikację adwokacką i egzaminie adwokackim w izbie bydgoskiej. Odsłonięcie kamienia memorialnego poświęconego adwokatom bydgoskim – ofiarom II wojny światowej. Martyrologia adwokatów bydgoskich w latach 1939-1945 (wystąpienia dziekana w katedrze bydgoskiej)

MEDAL „25-LECIA PODPISANIA POROZUMIEŃ SIERPNIOWYCH”
DLA BYDGOSKIEGO ADWOKATA

Ostatnim akcentem obchodów 25-lecia powstania w Regionie Bydgoskim NSZZ „Solidarność” było uhonorowanie kilkunastu działaczy „S” medalem z okazji 25. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych .
Medale, podczas uroczystości w dniu 12 grudnia 2005 r. z udziałem prezydenta Bydgoszczy Konstantego Dombrowicza, wręczył przewodniczący Zarządu Regionu Bydgoskiego „S” Leszek Walczak.
Jednym z wyróżnionych był adwokat bydgoski Maciej Dzierżykraj-Lipowicz, w 1980 r. sędzia Sądu Rejonowego, współzałożyciel „S” przy sądach bydgoskich, po złożeniu urzędu w stanie wojennym internowany w wojskowym obozie odosobnienia w Czerwonym Borze k. Łomży. Działał w regionalnym podziemiu solidarnościowym oraz opozycji niepodległościowej związanej z Konfederacją Polski Niepodległej.

INFORMACJA O EGZAMINIE NA APLIKACJĘ ADWOKACKĄ
I EGZAMINIE ADWOKACKIM W IZBIE BYDGOSKIEJ

I. W dniu 10 grudnia 2005 r. w Izbie bydgoskiej odbył się po raz pierwszy testowy egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikację adwokacką według nowych zasad określonych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. – Prawo o adwokaturze oraz zmianie niektórych innych ustaw.
Spośród 15 kandydatów, którzy przystąpili do tego egzaminu, 12 uzyskało wymaganą liczbę punktów warunkującą wpis na listę aplikantów adwokackich, są to: Anna Adamczyk, Adam Dołhun, Monika Ewert, Daniel Lakner, Oliwia Łozowska, Justyna Pastwa, Paweł Sikorski, Małgorzata Strugacz, Joanna Wanko, Barbara Wiaderek, Roman Wiatrowski i Gracjan Wiśniewski.
Największą liczbę punktów osiągnęli: Barbara Wiaderek (229), Anna Adamczyk (225) oraz Adam Dołhun (224) i Roman Wiatrowski (224).
W skład Komisji Egzaminacyjnej wchodzili: sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Dariusz Dończyk (przewodniczący) i Wiktor Gromiec oraz adwokaci bydgoscy Roman Latos, Wojciech Manikowski i Edward Turczynowicz. Dla porównania w roku 2003 do egzaminu przystąpiło 49 kandydatów.
II. Z kolei w dniach 15, 16, 17 i 29 grudnia 2005 r. przeprowadzony został w Izbie bydgoskiej egzamin adwokacki. Do egzaminów przystąpiło 5 aplikantów: Ewa Czerska, Maja Janowiak, Joanna Krawczyk, Maciej Sokal i Michał Zuchmantowicz.
W ramach egzaminu pisemnego aplikanci sporządzali projekty apelacji na podstawie wybranych akt sądowych. Po zakończeniu części pisemnej aplikanci przystąpili do egzaminu ustnego, składanego przed komisją egzaminacyjną, której przewodniczył Dziekan ORA adw. Jan Montowski, jednocześnie delegat NRA w Warszawie. W skład komisji wchodzili: wicedziekan ORA adw. Andrzej Biliński, adw. Zbigniew Kaczmarek, adw. Roman Latos, adw. Ryszard Paradowski, adw. Edward Turczynowicz i adw. Piotr Wnuk.
Wszyscy aplikanci złożyli egzamin z wynikiem pozytywnym. Z najlepszym wynikiem – bardzo dobrym – zdał Michał Zuchmantowicz.
Każdy z egzaminowanych aplikantów zadeklarował złożenie wniosku o wpis na listę adwokatów Izby bydgoskiej.

ODSŁONIĘCIE KAMIENIA MEMORIALNEGO POŚWIĘCONEGO
ADWOKATOM BYDGOSKIM – OFIAROM II WOJNY ŚWIATOWEJ

W dniu 25 lutego 2006 r. odbyła się uroczystość odsłonięcia Kamienia Memorialnego poświęconego 15 adwokatom bydgoskim poległym i zamordowanym przez hitlerowców podczas II wojny światowej.
O godzinie 12.00, poprzedzona biciem dzwonów, rozpoczęła się Msza święta w Katedrze Bydgoskiej przy Starym Rynku.
Wypełniony po brzegi kościół zgromadził licznych adwokatów Izby bydgoskiej, przedstawicieli innych zawodów prawniczych, parlamentarzystów, władz województwa kujawsko-pomorskiego, samorządu miejskiego, Wojska Polskiego, stowarzyszeń kombatantów, harcerzy, instytucji kultury oraz bydgoszczan. Reprezentowane były również rodziny ofiar.
Koncelebrowanej Mszy św. przewodniczył ks. biskup Jan Tyrawa, ordynariusz diecezji bydgoskiej. Koncelebransami byli ks. płk Józef Kubalewski, proboszcz Kościoła Garnizonowego, ks. senior, prałat Władysław Mielcarek oraz ks. prałat Zbigniew Maruszewski, proboszcz kościoła katedralnego i diecezjalny duszpasterz prawników.
Honorowe miejsca przy ołtarzu zajął poczet sztandarowy Miasta Bydgoszczy oraz Adwokatury Polskiej, w skład którego wchodzili adw. Piotr Gołda, adw. Krzysztof Olkiewicz i egzaminowany aplikant adwokacki Maciej Sokal.
Przed prezbiterium stanęły w przeciwległych szeregach pozostałe poczty sztandarowe: Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918–1919, Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Chorągwi Kujawsko-Pomorskiego Związku Harcerstwa Polskiego, Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy oraz Chrześcijańskiej Demokracji – Stronnictwa Pracy.
Pismo św. podczas Liturgii Słowa czytał adw. Jarosław Kaczmarek, natomiast Modlitwę Powszechną adw. Justyna Mazur.
Dary Ołtarza w imieniu Adwokatury Bydgoskiej złożyli adw. Grzegorz Hawryłkiewicz i adw. Bartosz Puszka-Milczyński oraz – spoza adwokatury – dwaj weterani Armii Krajowej z charakterystycznymi opaskami na ramieniu.
W homilii bp Jan Tyrawa skupił się na filozofii prawa, w szczególności na nierozerwalnym związku normatywnej litery prawa z moralnością. Zerwanie tego związku doprowadziło do narodzin w ubiegłym wieku dwóch totalitaryzmów, komunistycznego i narodowosocjalistycznego, które niemal nie unicestwiły chrześcijańskiej Europy. Ofiarami drugiego z wymienionych totalitaryzmów stali się adwokaci bydgoscy.
Po Mszy św. Prezydent Bydgoszczy Konstanty Dombrowicz wskazał w swoim wystąpieniu na wartości, jakie niesie ze sobą pielęgnowanie pamięci o przeszłych pokoleniach, które oddały życie za Ojczyznę.
Z kolei Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej adw. Jan Montowski, opisując martyrologię adwokatów bydgoskich, przybliżył zgromadzonym w Katedrze sylwetki i okoliczności śmierci każdej z ofiar, których nazwiska wyryte zostały na Kamieniu Memorialnym .
Po Mszy św., zakończonej odśpiewaniem hymnu „Boże coś Polskę”, zgromadzeni przeszli pod mury Katedry, gdzie przy dźwiękach hejnału Bydgoszczy, odegranego przez artystę muzyka Henryka Drążka, Prezydent Miasta Konstanty Dombrowicz, dziekan adw. Jan Montowski i adw. senior b. dziekan ORA Zbigniew Kaczmarek – wspólnie odsłonili przepasany szarfą w barwach narodowych obelisk, przy którym wartę pełnił posterunek honorowy żołnierzy garnizonu bydgoskiego.
Po sygnale Hasła Wojska Polskiego bp. Jan Tyrawa poświęcił pomnik.
Przy dźwiękach wojskowego werbla jako pierwsza złożyła kwiaty pod pomnikiem delegacja adwokatów seniorów: Jan Junk, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, Zbigniew Kaczmarek, świadek dywersji niemieckiej w Bydgoszczy 3 września 1939 r. i Apolinary Zdzisław Żurawski, więzień gestapo.
Następnie kwiaty składały kolejne delegacje.
Uroczystość zakończyła „Rota” odegrana przez trębacza H. Drążka i odśpiewana przez zgromadzonych przy pomniku.
Zrealizowanie idei upamiętnienia martyrologii adwokatów bydgoskich w formie Kamienia Memorialnego, któremu kształt artystyczny nadał bydgoski rzeźbiarz Marek Guczalski, stało się możliwe dzięki życzliwości i wydatnemu wsparciu finansowemu Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie oraz staraniom komitetu organizacyjnego w składzie: dziekan adw. Jan Montowski (przewodniczący), wicedziekan adw. Stanisław Sobieszczański (wiceprzewodniczący) oraz pomysłodawca projektu – adw. Maciej Dzierżykraj-Lipowicz (sekretarz).
Przebieg uroczystości relacjonowany był przez wszystkie lokalne media.

MARTYROLOGIA ADWOKATÓW BYDGOSKICH W LATACH 1939–1945
WYSTĄPIENIE DZIEKANA W KATEDRZE BYDGOSKIEJ

W ubiegłym roku obchodziliśmy 60. rocznicę zakończenia wywołanej przez hitlerowskie Niemcy II wojny światowej. Dla bydgoszczan wojna rozpoczęła się już 2 września 1939 r. bombardowaniem miasta i niemiecką dywersją 3 września. Zajęcie przez Wehrmacht Bydgoszczy 5 września 1939 r. rozpoczęło krwawą okupację, zakończoną dopiero 24 stycznia 1945 r.
Od pierwszych dni niemieckiej okupacji bydgoscy adwokaci dzielili los współobywateli pozbawianych majątku, wysiedlanych, więzionych, zsyłanych do obozów koncentracyjnych oraz mordowanych w publicznych i niejawnych egzekucjach.
Spośród 55 adwokatów należących w 1939 r. do Pomorskiej Izby Adwokackiej w Toruniu, a wykonujących swój zawód w Bydgoszczy, 15 nie doczekało zakończenia wojny.
Im to poświęcony jest odsłaniany podczas dzisiejszej uroczystości KAMIEŃ MEMORIALNY, który ma przypominać nam wszystkim o złożonej przez nich ofierze życia.

Antoni Bloch. Adwokat bydgoski od 1927 r. Zmobilizowany w stopniu porucznika rezerwy, wziął udział w wojnie obronnej w Armii Pomorze gen. Władysława Bortnowskiego. Poległ 17 września 1939 r. w Czeremnie k. Gąbina i tam został pochowany ze swoimi podkomendnymi w kwaterze wojskowej miejscowego cmentarza parafialnego.
Janusz Budzyński. Doktor praw. W 1919 r. pracował w Podkomisariacie Naczelnej Rady Ludowej na Obwód Nadnotecki w Bydgoszczy. W 1920 r. zaangażowany był w działalność Głównego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu. Od 1923 r. prowadził kancelarię adwokacką w Bydgoszczy. Aresztowany w nieustalonych okolicznościach, zginął w 1941 r. w obozie koncentracyjnym w Auschwitz (Oświęcim).
Adolf Felberbaum. Doktor praw. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości był w 1920 r. sędzią Sądu Powiatowego w Chojnicach. Od 1921 r. działał w miejscowym gnieździe Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W 1927 r. otworzył kancelarię adwokacką w Bydgoszczy. Był członkiem samorządu bydgoskiej gminy żydowskiej. Należał do ścisłego kierownictwa miejscowego oddziału Organizacji Syjonistycznych w Polsce „Al Hamiszar”. Zginął prawdopodobnie wraz z rodziną w getcie we Lwowie.
Henryk Galuba. W latach 1933–1936 zajmował odpowiedzialne stanowiska w bydgoskiej prokuraturze. W lutym 1939 r. rozpoczął praktykę adwokacką w Bydgoszczy. Został rozstrzelany wraz z żoną w podbydgoskim Tryszczynie jesienią 1939 r.
Stanisław Gramatowski. Był adwokatem bydgoskim od 1922 r. Działał w samorządzie adwokackim. Od 1939 r. zasiadał w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Toruniu, będąc jednocześnie delegatem tej Rady na obwód Sądu Okręgowego w Bydgoszczy. Aktywnie działał w Polskim Związku Zachodnim. Został rozstrzelany w okolicach Bydgoszczy jesienią 1939 r.
Władysław Hering. W latach 1929–1932 był asesorem i sędzią w Sądzie Grodzkim w Bydgoszczy. Po wystąpieniu z sądownictwa otworzył kancelarię adwokacką. Jego nazwisko figurowało na przygotowanej przez Niemców tajnej liście proskrypcyjnej 65 bydgoskich osobistości, które należało aresztować po zajęciu miasta. Władysław Hering nie uniknął aresztowania i został zamordowany przez bydgoskie gestapo jesienią 1939 r.
Bolesław Maciejewski. Należał do tych bydgoskich adwokatów, którzy czynnie włączyli się do pracy konspiracyjnej wymierzonej przeciwko niemieckiemu okupantowi. Działał w bydgoskim Społecznym Stowarzyszeniu Samoobrony, którego skrót był kryptonimem stosowanym na użytek wewnętrzny przez Związek Walki Zbrojnej, przekształcony później w Armię Krajową. Do organizacji tej należeli również adwokaci Edward Rubenau i Wacław Świtalski. Po dekonspiracji został aresztowany 6 maja 1941 r. przez bydgoskie gestapo i rozstrzelany.
Roman Nowak. Bydgoski adwokat od lat 30. W nieustalonych okolicznościach wywieziony został do jednego z niemieckich obozów koncentracyjnych, gdzie zginął.
Edward Rubenau. W latach 30. był sędzią Sądu Grodzkiego w Bydgoszczy. Po złożeniu urzędu rozpoczął praktykę adwokacką. Za działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej został rozstrzelany przez bydgoskie gestapo w maju 1941 r. razem z adwokatami Bolesławem Maciejewskim i Wacławem Świtalskim.
Zygmunt Sioda. Był powstańcem wielkopolskim, a następnie żołnierzem Wojska Polskiego, przeniesionym w 1922 r. do rezerwy w stopniu podpułkownika. W tym samym roku wpisany został na listę adwokatów i notariuszy w Bydgoszczy. Zasiadał w bydgoskiej Radzie Miejskiej. Był posłem na Sejm RP. Działał w samorządzie adwokackim. Udzielał się w Polskim Związku Zachodnim i wielu innych organizacjach społecznych. Po wybuchu wojny został aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen, gdzie zginął w październiku 1944 r.
Marian Smoczkiewicz. Karierę prawniczą rozpoczął w 1934 r. w okręgu apelacji poznańskiej, orzekając jako asesor sądowy, między innymi w Sądzie Grodzkim w Inowrocławiu. W 1937 r. został adwokatem w Bydgoszczy. Był znanym i zasłużonym w mieście działaczem katolickim i społecznym. Zamordowany został przez bydgoskie gestapo jesienią 1939 r.
Władysław Śmigielski. Był powstańcem wielkopolskim. Po ukończeniu studiów prawniczych w Poznaniu oraz aplikacji sądowej orzekał jako asesor i sędzia w Sądzie Grodzkim w Tucholi. W 1937 r. został adwokatem w Bydgoszczy. W 1942 r. osadzony został w jednym z niemieckich obozów koncentracyjnych, gdzie tego samego roku zginął.
Wacław Świtalski. Pod koniec lat 20. był sędzią Sądu Powiatowego w Bydgoszczy, a po złożeniu urzędu w 1930 r. rozpoczął praktykę w kancelarii adwokackiej. W czasie okupacji należał do działającego w Bydgoszczy Związku Walki Zbrojnej, poprzednika Armii Krajowej. 6 maja 1941 r. został aresztowany, a następnie rozstrzelany z innymi towarzyszami broni, wśród których znajdowali się wymienieni wcześniej adwokaci: Bolesław Maciejewski i Edward Rubenau.
Władysław Typrowicz. Doktor praw. Na początku lat 20. był sędzią w Sądzie Powiatowym w Bydgoszczy. Wkrótce został adwokatem i notariuszem. Pełnił funkcję prezesa lokalnego Związku Prawników oraz Koła Przyjaciół Harcerzy. Należał do Polskiego Związku Zachodniego. Z tych zapewne powodów znalazł się na wspomnianej niemieckiej liście proskrypcyjnej. Został rozstrzelany w okolicach Bydgoszczy jesienią 1939 r.
Roman Wawrowski. Nestor bydgoskiej palestry okresu międzywojennego. Zginął w 1941 r. w obozie koncentracyjnym Auschwitz (Oświęcim).

WSZYSTKIM IM DZISIAJ SKŁADAMY HOŁD
CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!

Jan Montowski




(c) copyrights by Palestra.pl, all rights reserved design & powered by: abgstudio.com