back

HISTORY OF THE JOURNAL

Po raz pierwszy czasopismo „Palestra" ukazało się w 1910 r. we Lwowie a redagowane było przez adwokata dr. Anzelma Lutwaka. Po wydaniu siedmiu zeszytów w cyklu miesiecznym pismo upadło. Po czternastu latach w marcu 1924 tytuł „Palestra" ukazał się jako organ adwokatury stołecznej. Bardzo szybko pismo zdobyło sobie rangę i znaczenie ogólnokrajowe. Dlatego też od tamtej chwili datujemy nasze początki. Warto jednak sięgnąć pamięcią do 1873 roku. Wówczas to rozpoczęto wydawać „Gazetę Sądową Warszawską" traktowaną w pewnym sensie jako pismo adwokackie, albowiem przez kilkadziesiąt lat, do wybuchu II wojny światowej, pismo redagowali i stale z nim współpracowali znani adwokaci. Dość powiedzieć, że znakomity przedstawiciel adwokackiego stanu Henryk Konic kierował „Gazetą" przez 37 lat! Właśnie ta redakcja za czasów carskich była ukrytą organizacją adwokacką, gdyż na niej wspierała się Kasa Pomocy Adwokatów.
Piśmiennictwu adwokackiemu dobrze zasłużyło się środowisko lwowskie. W 1910 roku powstało wspomniane czasopismo „Palestra". W 1913 roku ukazał się pierwszy numer „Czasopisma Adwokatów Polskich", choć wydawano je nieregularnie, przetrwało do 1939 roku, tworząc też poznańską edycję z podtytułem „Dział województw zachodnich". Także we Lwowie wydawano w latach 1924-1939 „Głos Prawa" - redagowany przez twórcę "Palestry" adw. dr Lutwaka, a od 1933 roku „Nową Palestrę". W Krakowie zaś w 1913 roku pojawił się „Przegląd Adwokatów" oraz „Głos Obrońców". Pierwszym redaktorem naczelnym i wydawcą warszawskiej „Palestry" był Stanisław Car (1924-1925). Kolejnymi redaktorami byli: Zygmunt Sokołowski (1926-1930), Adam Chełmoński (1932-1936), Stefan Urbanowicz (1937), a ostatnim naczelnym redaktorem przed wrześniem 1939 roku był Leon Nowodworski (1938-1939). Po wojnie dopiero w 1956 roku zezwolono na wydawanie, początkowo „Biuletynu Naczelnej Rady Adwokackiej", zaś od 1957 roku „Palestry". Od tamtego czasu redaktorami naczelnymi pisma byli: Stanisław Janczewski (1957-1964), Paweł Asłanowicz (1965-1971), Zdzisław Krzemiński (1972), Władysław Pociej (1973-1974), Zygmunt Skoczek (1975-1986), Edward Mazur (1987-1989), Czesław Jaworski (1989-1992), Stanisław Mikke (1993-2010) i ponownie Czesław Jaworski (od maja 2010 r.).
Czym była „Palestra" przez minione dziesięciolecia? Na pewno spełniała funkcje edukacyjne, informacyjne, a także w różnych okresach, w różnym stopniu odgrywała rolę integrującą środowisko. Broniła w czasach zagrożeń, także w ostatnich kilkunastu latach, naszej tożsamości opartej zarówno na tradycji jak i na wspólnictwie w zadaniach. Myśląc o historii „Palestry” często wracamy do okresu międzywojennego. To, co w tamtej „Palestrze", przewijało się - jakby powiedzieli ówcześni - złotą nicią, było poczucie odpowiedzialności, tak za los korporacji i całego wymiaru sprawiedliwości, jak i za dobro ojczyzny. Niechże za przykład takiej właśnie postawy świadczy komunikat Rady Adwokackiej w Warszawie, opublikowany w numerze 2 z 1 kwietnia 1924 roku.
"W obliczu katastrofy finansowej, wywołanej spadkiem marki, Rząd Polski podjął szeroką akcję, mającą na celu naprawę Skarbu i uzdrowienie stosunków walutowych. Zastosowane w tym względzie zarządzenia i środki sprawiły, że w ciągu niedługiego czasu udało się osiągnąć wydatną poprawę stanu finansów państwowych, a przez to powstrzymać dalszy spadek marki i przygotować grunt do reformy walutowej. W związku z tem czynione są przygotowania do uruchomienia w najkrótszym czasie instytucji emisyjnej - Banku Polskiego. Najenergiczniejsze wszakże zarządzenia Rządu nie dadzą wyników zupełnych, jeżeli ich nie poprze zbiorowy wysiłek całego społeczeństwa. Im żywsze, im silniejsze będzie to poparcie, tem pewniejsze i trwalsze będą rezultaty podjętej przez Rząd akcji sanacyjnej. Stawia to przed adwokaturą polską odpowiedzialne, a wdzięczne zadanie współdziałania z Rządem w doniosłem dla Państwa dziele naprawy skarbu. Będąc ściśle związani z tytułu prowadzonych przez siebie spraw i interesów z życiem gospodarczym społeczeństwa, adwokaci polscy mogą okazać Państwu wydatną pomoc, zachęcając klijentów do gorliwego płacenia podatków i danin publicznych, do zapisywania się na akcje Banku Polskiego i składania ofiar na Skarb Narodowy. Oddziaływanie w tym kierunku na współobywateli jest obowiązkiem każdego członka Palestry, nakazanym mu przez interes i dobro Państwa / Narodu. Rada adwokacka jest mocno przekonana, że członkowie Palestry, którzy niejednokrotnie składali dowody głębokiego odczucia swoich obowiązków obywatelskich, spełnią i ten obowiązek z całkowitem zrozumieniem jego doniosłości, przyczyniając się zaś sami wedle możności do dzieła naprawy Skarbu, osobistym przykładem zachęcą do tego innych."
W „Palestrze" publikowali m.in.: Stanisław Batawia, Andrzej Bąkowski, Krystyna Daszkiewicz, Zbigniew Doda, Ludwik Domański, Tomasz Dybowski, Henryk Ettinger, Lech Falandysz, Marian Filar, Lech Gardocki, Leszek Garlicki, Józef Gierowski, Juliusz Wiktor Gomulicki, ks. kard. Zenon Grocholewski, Tomasz Grzegorczyk, Jan Gwiazdomorski, Jerzy Ignatowicz, Czesław Jaworski, Alfred Kaftal, Janusz Kochanowski, ks. abp Józef Kowalczyk, Zdzisław Krzemiński, Juliusz Leszczyński, Zbigniew Lew-Starowicz, Roman Łyczywek, Andrzej Marcinkowski, Edmund Mazur, Stanisław Milewski, Olgierd Missuna, Andrzej Murzynowski, Jerzy Naumann, Marian Niedzielski, Włodzimierz Odojewski, Lech K. Paprzycki, Stanisław Patek, Leon Petrażycki, Krzysztof Piesiewicz, Krzysztof Pietrzykowski, Stanisław Rappaport, Genowefa Rejman, Stanisław Rymar, Marek Safjan, Stanisław Salmonowicz, Mieczysław Siewierski, Leszek Sługocki, Mark Sołtysik, Ewa Stawicka, Adam Strzembosz, Adolf Suligowski, Mieczysław Szerer, Adam Szpunar, Stanisław Śniechórski, Władysław Terlecki, Andrzej Tomaszek, Stanisław Waltoś, Eugeniusz Waśkowski, Andrzej Wąsek, Jan Widacki, Witold Wołodkiewicz, Małgorzata Wrzołek-Romańczuk, Stanisław Zabłocki, Andrzej Zoll i wielu innych. Nie sposób wymienić wszystkich, którzy wnieśli i wnoszą wkład w utrzymanie wysokiego poziomu „Palestry" i jej rozwój. Należy się Im nasza wdzięczność. Jest czymś zastanawiającym przy lekturze „Palestry", tej sprzed lat, jak wiele refleksji i zawołań zachowało walor aktualności. Nie jest to wcale myśl krzepiąca, gdyż skłania do postawienia pytań, czy rzeczywiście aż w tak wielu sprawach nie odeszliśmy od punktu wyjścia? I czy mimo wysiłków wcześniejszych adwokackich pokoleń nie udało się osiągnąć celów, do których zmierzali, o których marzyli nasi poprzednicy?
Aby zdać sobie sprawę z tego, jak bardzo są to pytania na miejscu sięgnijmy do artykułu Stanisława Cara „Nasze zadania i program. Zamiast prospektu” w numerze inauguracyjnym „Palestry", z 1924 r. "(…) Adwokatura polska, która w dziejach naszego życia publicznego zapisała nie jedyna piękną kartę i która, bądź co bądź, szczycić się może wielowiekową chlubną tradycją – nie zdobyła sobie w Polsce Odrodzonej tego stanowiska, jakie z natury rzeczy jej właśnie w nowobudujacym się państwie w udziale przypaść powinno. Złożywszy dwukrotnie świetne świadectwo swej żywotności w okresie okupacji podczas wielkiej wojny, przez wyłonienie z siebie w roku 1915 Sądownictwa Obywatelskiego, a następnie - przez wypełnienie najlepszymi swymi przedstawicielami pierwszej kadry sądownictwa polskiego w roku 1917 - adwokatura w dobie powojennej schodzi z widowni, usuwa się w cień, staje w drugim szeregu bojowników o jutro i rezygnuje bez walki z dotychczasowego swego przodującego w życiu publicznym stanowiska. Czemu przypisać należy to, że rola adwokatury w Polsce Odrodzonej stała się tak nikłą. (...) Nie ma wątpliwości, że sfera interesów, wśród której toczy się nurt naszego życia, zacieśniła się bardzo; pochłonięci troską o byt materialny oddaliśmy się zwykłej, szarej pracy zawodowej, zamknięci w czterech ścianach naszych kancelarii obniżyliśmy poziom naszych aspiracji społecznych i nie wytworzyliśmy z siebie zwartego stanu, świadomego swych wpływów i znaczenia, pozostając w rozproszeniu, zatomizowani i pozbawieni poczucia łączności i solidarności korporacyjnej - słowem - nie ma nas! A jednak …ileż to dziedzin z natury swej, z przeznaczenia do nas należy. Musimy tylko chcieć. Musimy stać się ciałem zwartym, znającym swój ciężar gatunkowy, musimy wyjść z zacisza naszych gabinetów, by wmieszać się w zgiełk życia publicznego, musimy z rozproszenia stać się korporacja, z luźno do siebie ustosunkowanych jednostek - stanem przepojonym samowiedzą i zmierzającym wytrwale w raz obranym kierunku (...)." Jak widać problemy, z którymi dziś mamy do czynienia nękały i poprzednie pokolenia. Wciąż jesteśmy na tej samej drodze. Bez wątpienia jest to droga bez końca. Ale z jasno wyznaczonym celem.

PHISTORY OF THE JOURNAL "Palestra" was founded and edited by Anzelm Lutwak in 1910 in Lviv. After seven issues were released the journal went bancrupt. After fourteen years, in march 1924, "Palestra" appeared as the official journal of the Regional Bar of Warsaw. It was soon to enjoy prestige and esteem among the Polish legal community and gained national meaning. It is for this reason that we trace our roots since then. Let us, however, reach back to 1873. It was then that "The Warsaw Court Gazette" was founded, a periodic considered as an advocates' journal because for decades, up the outburst of World War II, it was edited and co-written by well-known advocates. Enough to say that one of the greatest members of the profession Henryk Konic edited the "Gazette" for 37 years! It is this board of editors that constituted an underground organisation of advocates in the Tzarist period, that laid foundation for the Advocate's Self-Help Cooperative. The community of advocates from Lviv greatly contributed to the periodical press of advocates. In 1910 the aforementioned "Palestra" was founded. 1913 saw the appearance of the first issue of "The Polish Advocates Review", although not published regularly, it appeared in print till 1939, giving birth to the Poznanian edition subtitled "Western Voivodeships Section". Likely, “The Legal Voice”, printed between the years 1924 and 1939, edited by the founder of “Palestra” advocate L.D. Anzelm Lutwak, was printed in Lviv together with the “New Palestra” (since 1933). In 1913 the “Advocates Review” and the “Defense Counsels Voice” were printed in Cracow. The first editor-in-chief and publisher of the varsovian edition of “Palestra” was Stanisław Car (1924-1925). He was followed by: Zygmunt Sokołowski (19261930), Adam Chełmoński (1932-1936), Stefan Urbanowicz (1937), the last editor-in-chief, until September 1939, was Leon Nowodworski (19381939). After the war the administrative authorities permitted to print, firstly the "Bulletin of the Polish Bar Council" in 1956, then "Palestra" in 1957. The editors-in-chief of "Palestra" were: Stanisław Janczewski (1957-1964), Paweł Asłanowicz (1965-1971), Zdzisław Krzemiński (1972), Władysław Pociej (1973-1974), Zygmunt Skoczek (1975-1986), Edward Mazur (1987-1989), Czesław Jaworski (1989-1992), Stanisław Mikke (1993-2010) and again Czesław Jaworski (since May 2010). What was "Palestra" for the last few decades? Without a doubt it has served educational and informative purposes, and, over different periods, it played a key role in integrating the community. It defended, including the in the last few years, our integrity based on tradition and on our common goals. Thinking about "Palestra's" history our thoughts wander back to the interwar period. The predominant idea recurring from that time, as we would say in a modern way, is that of a sense of responsibility for the fate of the Bar, the system of administration of justice and for the well-being of the homeland. In order to exemplify, let us quote an announcement made by the Regional Bar of Warsaw, published in the 2nd issue from April 1, 1924. “Facing a financial disaster, caused by the depreciation of the Polish mark, the Polish Government took action to protect the Treasury and to fix the exchange rates. Regulations and other legislative means undertaken in that respect, made it possible to obtain a considerable and rapid improvement in the finance sector, stopped the ongoing depreciation of the Polish mark, and thus lay ground for a currency reform. Following that, works are carried out to establish an issuing bank – the Bank of Poland. It must be however remembered, that even the most vigorous undertakings of the Government will be to no avail, if the society will not constructively back them up. The stronger and the more vigorous this support will prove to be, the surer and better be the outcome of the Government's politics to heal the country. This obliges the Polish Bar to join forces with the Government in this honorable task to fix the Treasury. Being strictly related to the society's economic life, these liaisons rising from the virtue of the profession, Polish advocates must substantially aid the Republic by urging their clients to pay taxes, to buy bonds of the Polish Bank and to donate the Treasury. To exercise such influence upon clients is a duty of every member of the Bar, dictated by the interest and by the well-being of the Republic/Nation. The Bar Council holds a strong conviction that the members of the Bar, who gave proof of their utmost devotion to their duties as citizens for more than once, will fulfill this obligation with complete understanding of its importance, zealously contributing to the work of fixing the Treasury, thus setting an example for others to follow.” "Palestra" published the articles of i.e.: Stanisław Batawia, Andrzej Bąkowski, Krystyna Daszkiewicz, Zbigniew Doda, Ludwik Domański, Tomasz Dybowski, Henryk Ettinger, Lech Falandysz, Marian Filar, Lech Gardocki, Leszek Garlicki, Józef Gierowski, Juliusz Wiktor Gomulicki, ks. kard. Zenon Grocholewski, Tomasz Grzegorczyk, Jan Gwiazdomorski, Jerzy Ignatowicz, Czesław Jaworski, Alfred Kaftal, Janusz Kochanowski, ks. abp Józef Kowalczyk, Zdzisław Krzemiński, Juliusz Leszczyński, Zbigniew LewStarowicz, Roman Łyczywek, Andrzej Marcinkowski, Edmund Mazur, Stanisław Milewski, Olgierd Missuna, Andrzej Murzynowski, Jerzy Naumann, Marian Niedzielski, Włodzimierz Odojewski, Lech K. Paprzycki, Stanisław Patek, Leon Petrażycki, Krzysztof Piesiewicz, Krzysztof Pietrzykowski, Stanisław Rappaport, Genowefa Rejman, Stanisław Rymar, Marek Safjan, Stanisław Salmonowicz, Mieczysław Siewierski, Leszek Sługocki, Mark Sołtysik, Ewa Stawicka, Adam Strzembosz, Adolf Suligowski, Mieczysław Szerer, Adam Szpunar, Stanisław Śniechórski, Władysław Terlecki, Andrzej Tomaszek, Stanisław Waltoś, Eugeniusz Waśkowski, Andrzej Wąsek, Jan Widacki, Witold Wołodkiewicz, Małgorzata WrzołekRomańczuk, Stanisław Zabłocki, Andrzej Zoll and of many others. It is impossible to acknowledge everyone who contributed to preserve the renowned mark of "Palestra" and assured the ongoing progress of the journal. We owe them gratitude. Reading the oldest numbers of "Palestra" provokes thoughts as to how many issues have remained valid. These assertions, far from being reassuring, lead to further questions. Is it possible that we went back to square one on so many levels? Why have we not, despite all the efforts of our previous colleagues, reached the goals the founders have set forth? In order to fully realise the significance of these questions to this day, let us reach to an article of Staniław Car's penmanship “Our goals and program. Instead of a prospectus” published in the inaugural issue of “Palestra” from 1924. "(...) The Polish Bar, which left great legacy in the realm of our public life, that can righteously take pride of its estimable centuries-old tradition – has not, however, managed to achieve the status it deserves in Reborn Poland. We gave praiseworthy testimony of our vitality twice in the time of occupation during the Great War, by emerging from our ranks the Citizen's Judiciary in 1915 and next by enlisting the staff of the Polish judiciary with the most prominent members of our profession in 1917 – the Bar in the afterwar period goes down from the spotlight into the shadows, to the second line of those fighting for tomorrow thus abandoning their prominent role from the previously occupied position in the public life. To this we can attribute the feeble role of the Bar is now to play in Reborn Poland. (...) There is little doubt that the area of interests, around which our lives now revolve, has narrowed down profoundly; by having become absorbed by the care for our material being, we rested upon our daily practice, locked up in the walls of our law firms, we lowered the level of our social aspirations, not being able to assemble in a cohesive structure, one that would be conscious of its own influence and meaning, dispersed, atomised and lacking a sense of union and of communal solidarity – in a word – we are gone! Alas, how many matters by virtue of their nature are proper to us! We just have to want to. All we have to do is to unite. Aware of our own gravity, we must leave the shelter of our offices and blend into the bustle of public life, from dispersion we must become a union, from loosely linked individuals – a professional group imbued with self-knowledge, tenaciously following the path once chosen.” As we can see, the problems we face today have haunted past generations. We're still on the same road. Without a doubt there is no end to it. The aim is, nontheless, cleary defined.


Stanisław Mikke (Editorinchief of "Palestra" in 1993 to 2000, dead in the Smolensk Crash on 10 April 2010; redaktor naczelny "Palestry" w latach 1993-2010, zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie smoleńskiej)



LINKI:

Czesław Jaworski, Adam Redzik, Od „czasopisma poświęconego obronie prawa” do „pisma Adwokatury Polskiej”, „Palestra” 2014, nr 3-4, s. 7-13.

Uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z 25 lutego 2014 r. nr 20/2014

Adam Redzik, „Palestra” w latach 1924-1939, „Palestra” 2009, nr 5-6, s. 124-134.

Stanisław Mikke, Osiemdziesiąt pięć lat

Stanisław Mikke, Na osiemdziesięciolecie

Adam Redzik, Poczet redaktorów naczelnych "Palestry" 1910-2014

Adam Redzik, Gremia redakcyjne "Palestry" 1910-2014